Bát quan trai giới

( Tài liệu Tu học Ngành Thiếu – Bậc Chánh Thiện

do BHD Trung Ương GĐPT Việt Nam tu chỉnh năm 2006 – PL 2550 )

 

A. DẪN NHẬP :

Đức Phật Thích Ca nói Pháp gần 50 năm có đến 84.000 pháp môn vô lượng diệu nghĩa. Mặc dù giáo pháp nhiều như thế nhưng không ngoài ba môn chính “ giới, định, huệ ”. Trong “ giới, định, huệ ” thì giới là phần quan trọng, là phần căn bản. Nhờ Giới, tâm mới định, tâm có định huệ mới phát sinh, Huệ có phát sinh mới trừ diệt được vô minh phiền não: vô minh phiền não có dứt trừ mới minh tâm kiến tánh và thành Phật. Nhưng giới cũng có nhiều thứ : Có thứ cao, có thứ thấp, có thứ áp dụng cho hàng xuất gia, có thứ cho hàng tại gia, Sa di chỉ giữ 10 giới, Tỳ kheo giữ 250 giới, Tỳ kheo ni đến 348 giới. Về phía tại gia thì có Tam Quy, Ngũ Giới, Bát Quan Trai Giới, Bồ Tat Giới, Tam Quy. Ngũ Giới thì chúng ta đã học rồi. Bồ Tát Giới thì khó khăn hơn, chúng ta sẽ học sau. bây giờ đây, chúng ta chỉ nói đến Bát Quan Trai Giới.

B. NỘI DUNG :

I.  ĐỊNH DANH :

Bát Quan Trai Giới là phép tu dành cho người tại gia tập pháp hạnh xuất gia áp dụng trong một ngày đêm ( 24 giờ ).

Chữ “ Quan “ là cửa ngăn chặn các điều tội lỗi. Vậy Bát Quan Trai Giới gồm 8 cánh, 7 giới và 1 trai, là 8 cánh cửa trai giới phòng hộ cho thân tâm, 8 cánh cửa ấy thứ tự như sau :

–    Không được sát sanh.

–    Không trộm cướp.

–    Không được dâm dục.

–    Không được nói dối.

–    Không được uống rượu.

–    Không được trang điểm, thoa dầu thơm, múa hát và xem múa hát.

–    Không được nằm ngồi giường cao rộng đẹp đẽ.

–    Không được ăn quá giờ ngọ.

II.  Ý NGHĨA BÁT QUAN TRAI GIỚI :

1. Không được sát sanh :

Ý nghĩa vì sao không được sát sanh : Chúng sanh mặc dù hình dáng có khác nhau nhưng cùng có một điểm quan trọng giống nhau là tham sống, sợ chết, biết đau khổ, vui mừng. không cần phải dẫn chứng xa xôi, ngay trong sự quan sát hàng ngày chúng ta cũng nhận thấy : cá thấy người cá lội xa, chim thấy người chim bay cao, cũng như người thấy cọp lẫn trốn vì đều sợ lâm nguy đến tính mạng cả. Khi bị bắt, chim cá hay người đều vùng vẫy để cố trốn thoát. Và khi được thả ra, thoát chết, chao ôi còn gì sung sướng cho bằng! Nhận thấy sự tham sống  sợ chết, nỗi mừng vui, đau xót của muôn loài như thế mà chúng ta còn đang tâm giết hại thì tàn ác vô cùng.

 Từ trước đến nay, loài người giết hại rất nhiều sinh vật bằng mọi phương tiện, nào là dùng lưới để bắt cá dưới nước, dùng cung tên, súng đạn để bắt cầm thú trên đất…và nhất là dùng mưu mô kế hoạch để chém giết lẫn nhau. Về phía thiện, thì có nhiều người cũng thiện vô cùng, nhưng về phía ác thì  rất nhiều người ác vô cùng.

 Chúng ta là Phật tử, nghĩa là những người theo đạo Từ Bi. Chúng ta cần phải cố gắng đừng sát hại người. Về sự sát hại người trong ngũ giới Phật đã tuyệt đối cấm chỉ, và chúng ta cũng đã phát nguyện giữ giới ấy. Nhưng về sinh vật, vì một số Phật tử còn ăn mặn chưa tuyệt đối giữ được giới sát. Vậy ít ra trong ngày thọ Bát Quan Trai chúng ta hãy tuyệt đối giữ giới ấy. Chúng ta không giết người, không trù tính mưu mô giết người đã đành, chúng ta cũng không nên động đến sanh mạng của tất cả mọi loại  hữu tình. Hơn nữa, nếu có thấy ai có ý giết hại sinh vật chúng ta phải khuyên lơn ngăn cản đừng cho người ta thi hành ác ý ấy.

Được như thế là ta giữ được trọn vẹn giới sát, mặc dù chỉ trong một ngày đêm nhưng sẽ lợi lạc vô cùng cho việc tu hành của chúng ta.

2. Không được trộm cướp :

Hai chữ trộm cướp ở đây có một ý nghĩa rộng lớn vô cùng. Những vật thuộc quyền sở hữu của người ta từ bạc vàng châu báu, đất ruộng, nhà cửa cho đến đồ đạc, cây kim, sợi chỉ, cọng rau người ta không cho mà mình lấy là trộm cướp. Lường thăng tráo dấu, đo thiếu lấy thừa, đi làm trễ giờ, bóc lột công nhân, lấy của công, ăn hối lộ, được của người không trả lại đều là trộm cướp.

 Người đời coi tiền của hơn tánh mạng, trèo non lặn suối, lo mưu này tính kế nọ để làm ra tiền nuôi thân và gia đình, và để dành dụm phòng khi đau ốm, tai nạn. Nếu rủi bị mất tiền của do mồ hôi nước mắt mà có người ta vô cùng đau khổ, tuyệt vọng có khi đến quyên sinh. Chúng ta cũng có nhiều khi đau buồn vì mất của thì xét người khác cũng vậy. Chúng ta không muốn ai trộm cướp của mình thì tất nhiên mình cũng không nên trộm cướp của ai. Đó là lẽ công bằng rất giản dị. Huống chi chúng ta là Phật tử, nghĩa là những người quyết tâm diệt trừ tham dục để được giải thoát thì lẽ nào ta lại lấy của phi nghĩa.

Trong cuộc đời tranh đấu hàng ngày để sống, có nhiều khi chúng ta không giữ được một cách tuyệt đối giới này, chẳng hạn chúng ta làm ít mà cố đòi lương cho cao, bán hàng xấu với giá cao, mưu tính chước này kế nọ để được lợi nhiều một cách thiếu chính đáng… Có khi chúng ta nhận thấy như thế là bất chính nhưng tự bào chữa rằng vì sự sống của gia đình, thân thuộc mà phải làm như thế.

Nhưng trong ngày Thọ Bát Quan Trai Giới, chúng ta hãy tuyệt đối giữ giới đạo. Chúng ta nhất quyết không trộm cướp đã đành mà cũng không được để cho một ý nghĩ tham lợii móng lên trong tâm. Chúng ta không trộm cướp, không nghĩ đến sự trộm cướp, mà thấy ai trộm cướp hay nảy ra ý trộm cướp thì chúng ta khuyên can họ, ngăn ngừa họ không cho họ làm bậy.

 Không những không trộm cướp và ngăn ngừa sự trộm cướp mà thôi, chúng ta còn bố thí cho người nghèo khổ, thiếu ăn, thiếu mặc, tìm cáchgiúp đỡ những người thân thuộc trong cảnh túng thiếu.,

 Giữ được giới này một cách tuyệt đối thì dù thời gian ngắn ngủi trong 24 giờ đồng hồ chúng ta cũng đã gieo trồng được những nhân lành tốt đẹp cho sự tu hành của chúng ta.

3. Không được dâm dục :

 Dâm dục là cái nghiệp nhơn sanh tử luân hồi, nên người xuất gia phải đoạn hẳn. Phật dạy rằng: “ Người muốn đoạn trừ sanh tử, chứng quả Niết Bàn, mà không trừ hẳn dâm dục thì khác nào kẻ nấu cát sạn mà muốn cho thành cơm, dù ra công đem nấu trải qua ngàn kiếp cũng không thành cơm ”.

 Vậy những Phật tử xuất gia, muốn thành Phật quả thì phải trừ dâm dục.

 Còn những Phật tử tại gia chưa có thể hoàn toàn loại trừ dâm dục được thì Phật chỉ cấm tà dâm, nghĩa là ngoài vợ chồng không được lang chạ, và giữa vợ chồng cũng phải giữ chánh lễ, biết tiết dục để cho thân tâm được trong sạch nhẹ nhàng.

 Nhưng đấy là nói về ngày thường của Phật tử tại gia chứ đến ngày thọ Bát Quan Trai Giới thì tuyệt đối phải giữ giới tịnh hạnh, không được hành động dâm dục đã đành mà không được nhớ nghĩ đến những điều dâm dục.

 Nếu triệt để giữ đúng giới này thì dù chỉ trong 24 giờ đồng hồ lợi ích cũng rộng lớn vô cùng, vì chúng ta đã có dịp để gieo nhơn tịnh hạnh là một nhơn rất quý báu trong sự tu hành diệt dục.

4. Không được nói dối :

 Nói dối là tâm nghĩ miệng nói trái nhau. Nói dối có 4 cách : nói không thật, nói thêu dệt, nói lưỡi 2 chiều,nói lời hung ác .

 Chúng ta đã thấy hằng ngày trong đời tai hại của sự nói dối, tại hại lớn nhất là làm mất lòng tin cậy nhau : trong một gia đình mà không tin nhau, thì gia đình sẽ tan nát; trong một xã hội không tin nhau thì xã hội sẽ điêu tàn.

 Trong đời sống hàng ngày, chúng ta chưa có thể hoàn toàn giữ giới này được thì trong ngày thọ Bát Quan Trai Giới chúng ta hãy triệt để thực hành giới cấm này. Chúng ta không nói sai, không thêu dệt, không nói hai chiều, không nói lời hung ác đã đành; chúng ta lại còn khuyên răn những người xung quanh giữ đúng giới không nói dối.

 Nếu thực hành triệt để giới cấm này, thì dù chỉ trong một ngày đêm chúng ta cũng đã gieo được một hạt nhơn quý báu rất hiếm có trong đời này : Lòng chân thực.

5. Không được uống rượu :

Rượu làm say mê, tối tăm trí não người uống, nó còn nguy hiểm hơn cả thuốc độc, vì thuốc độc uống vào chết ngay song chỉ giết chết một đời người thôi, chứ rượu làm cho người cuồng tâm, mất trí, gây nên nhiều tội lỗi, chết đi sống lại, luân hồi nhiều kiếp trong tối tăm si ám. Bởi  thế trong kinh Phật dạy : “ Thà uống nước đồng sôi cho tan mất thân này chứ không nên uống rượu ”. Chính là Phật tử, nghĩa là những người đang trau đồi trí tuệ để được sáng suốt như Phật, chúng ta không được uống rượu. Chúng ta không uống rượu đã đành, mà cũng không khuyên mời người uống rượu, tự mình uống rượu tội còn nhẹ, chứ khuyên mời người khác uống tội lại nặng hơn.

Song, trong lúc đau ốm, nếu Lương Thảo phải có rượu hòa với thuốc uống mới lành bệnh thì chúng ta cũng được tạm dùng, khi đó rượu trở thành một vị thuốc chứ không phải là một vị làm cho trí não ta cuồng loạn nữa.

Đây là nói về ngày thường chứ trong ngày thọ Bát Quan Trai Giới chúng ta phải trừ tuyệt rượu không được uống đã đành mà còn khuyên răn người khác đừng uống nữa.

6. Không được trang điểm thoa dầu thơm múa hát và đi xem múa hát:

Năm giác quan tai, mắt, mũi, lưỡi, thân là năm cửa ngõ có thể mở đường cho chúng ta đến cảnh giới Niết Bàn hay vào địa ngục. Nếu chúng ta biết mở năm cánh cửa ấy về nẻo thanh tịnh, nghe những điều hay lẽ phải, thấy những điều thiện, điều lành, ngửi mùi thơm tinh khiết, đạo vị, thì con đường đến Niết Bàn giải thoát không xa. Trái lại, nếu chúng ta hướng những cửa giác quan ấy vào cõi ô trọc, mở rộng chúng cho tội lỗi ùa vào, nào nghe tiếng du dương luyến ái của dục vọng, thấy cảnh trụy lạc, dâm ô, ngửi mùi vị say lòng, kích thích dục lạc thì con đường địa ngục đã sẵn sàng mở rộng để đón chờ chúng ta.

Phật cấm Phật tử trang điểm tô son trát phấn, xức ướp dầu thơm, múa hát lả lơi, quyến rũ, hay cấm đi xem những cảnh múa hát ấylà vì muốn cho chúng ta khỏi đọa vào địa ngục.

Nhưng trong đời sống hàng ngày của người Phật tử tại gia, vì còn tiếp xúc với đời sống xã hội, nên phải ăn mặc tề chỉnh, trang nghiêm, đôi khi cũng phải đi dự những buổi hòa nhạc, hay múa hát miễn là những thứ âm nhạc, những điệu múa hát ấy có tính cách trong sạch xây dựng và hướng thiện. Nhưng trong hiện đại các thứ nghệ thuật : kịch nhạc, ca vũ cải lương, chiếu bóng… phần nhiều có tính cách trụy lạc, thoái hóa, chúng ta nên đề phòng, đừng quá dễ dãi mà sa vào vòng tội lỗi.

Trên đây là nói trong ngày thường, chứ trong ngày thọ giới Bát Quan Trai, chúng ta nhất định không được trang điểm, xức ướp dầu thơm, múa hát hay đi xem hát. Hơn nữa, chúng ta phải cố gắng diệt trừ âm hưởng, bóng dáng của những thứ nghệ thuật không lành mạnh trong đầu óc .

Được như thế, thì tuy thời gian chỉ ngắn ngủi có 24 giờ, ảnh hưởng tốt đẹp của nó vô cùng quý báu cho sự tu hành của chúng ta.

7. Không được nằm ngồi giường cao đẹp rộng lớn:

Điều răn cấm này cũng như điều răn cấm thứ 6, có mục đích ngăn ngừa thân xác ta, không cho buông lung theo những cảm giác mơn trớn khoái lạc của giường cao nệm tốt, chăn ấm màn êm. Vì những cảm giác này có thể kích thích không nhiều thì ít lòng ham muốn bất chính của xác thân, tạo điều kiện cho chúng ta gây tội lỗi, nên Phật chế ra giới cấm này. Xưa ngài Ngộ Đạt Quốc Sư là một bậc cao đức, được vua Ý Tôn và vua Hy Tôn hết sức ưu đãi. Vua Ý Tôn cúng cho ngài một bảo tọa bằng trầm hương rất qúi báu. Từ khi được bảo tọa ấy, Ngọ Đạt Quốc Sư mống niệm danh lợi thành ra thất đức, phải chịu nhiều tai vạ và khổ đau. Vì hiểu rõ cái tai hại của giường cao chiếu rộng, chăn ấm nệm êm nên xưa ngài Hiếp Tôn Giả từ khi xuất gia lưng không nằm chiếu; Ngài Cao Phong Diệu Thiền Sư Lập Nguyên : 3 năm không nằm giường chõng; Đức Phật Thích Ca trong khi xuất gia tìm đạo đã gối cỏ nằm sương từ năm này sang năm khác…

Noi gương người xưa các vị xuất gia chỉ nằm trên một cái giường nhỏ hẹp, vừa ngủ chứ không bao giờ dùng giường rộng nệm cao. Kẻ tại gia cũng nên tập dần đức tính giản dị, đạm bạc ấy, nếu chưa làm được trong ngày thường thì ngày thọ Bát Quan Trai Giới cũng phải triệt để thi hành giới thứ 7 này.

8. Không được ăn quá giờ ngọ:

Trong luật Phật dạy chư thiên ăn sớm mai, Phật ăn giờ ngọ, súc sanh ăn sau giờ ngọ, ngạ quỷ ăn tối, chư tăng học theo Phật phải ăn đúng ngọ.

Ăn đúng giờ ngọ được  5  điều lợi sau đây :

–    Ít mống tâm sái quấy

–    Ít buồn ngủ

–    Dễ được nhất tâm

–    Ít hạ phong

–    Thân được yên ổn ít sanh bệnh

Trừ một vài trường hợp như khi đau ốm luật cũng được châm chước cho được ăn cơm cháo sau giờ ngọ nhưng khi ăn phải sanh lòng hổ thẹn.

Vì những lợi ích thiết thực nói trên nên người xuất gia cần phải thực hành còn Phật tử tại gia khi tu Bát Quan Trai Giới cũng phải giữ đúng giới này.

C. SUY NGHIỆM :

Như chúng ta đã thấy ở những đoạn trên, Bát Quan Trai Giới là một pháp tu vô cùng lợi ích cho Phật tử tại gia. Trong thời gian tu hành ấy, thân, khẩu, ý của người thọ giới được hoàn toàn thanh tịnh, tuy chỉ có 24 giờ đồng hồ, nhưng 24 giờ ấy còn quý báu hơn cả một đời người của người không tu hành. Tuy lương rất ít mà phẩm lại nhiều vô cùng. Nó chỉ là một giọt nước nhưng là một giọt nước trong sạch hoàn toàn cho nên nó còn quý hơn cả một ao nước đục bùn nhơ, nó chỉ là một viên ngọc nhỏ xíu nhưng đó là viên ngọc Ma Ni nên nó còn quý hơn trăm ngàn châu báu khác.

Chúng ta hãy phân tách một cách rõ ràng những lợi ích mà chúng ta đã thâu hoạch được trong 24 giờ ấy mà xem.

–    Nhờ giới thứ Nhất, tâm ta không ác ý giết hại sinh vật, miệng ta không nhai nuốt những máu huyết tanh hôi, thân ta không nặng nề về thịt cá, đối với chung quanh ta không làm cho người khác và súc vật đau khổ, mất thân mạng.

–    Nhờ giới thứ Hai, tâm ta không động, ý ta không tham lam, thân ta không mang nặng những vật phi nghĩa. đối với người xung quanh, ta không làm họ đau khổ vì mất của cải mà họ đã nâng niu quý trọng.

–    Nhờ giới thứ Ba, tâm ta được thanh tịnh, thân ta khỏi ô uế. đối với người bạn trăm năm, cùng những người xung quanh ta giữ đúng lễ, làm cho họ kính trọng.

–    Nhờ giới thứ Tư, tâm ta không tà vạy, lưỡi ta không dối trá, điêu ngoa, đối với người xung quanh ta giữ được chữ tín làm cho mọi người khỏi lo sợ nghi ngờ ta.

–    Nhờ giới thứ Năm, miệng ta không nồng nặc hơi men, không nói điều nhảm nhí xằng bậy, thân ta không loạn động, ta không điên đảo. đối với người xung quanh ta không làm cho họ phải lo sợ, khổ sở vì con ma men hành hạ.

–    Nhờ giới thứ Sáu, tâm ta không dung theo dục lạc, giác quan ta không dung chứa những hình ảnh, mùi vị âm thanh tà tạp danh ô…, ta không làm cho họ phải tập nhiễm những cảm giác không trong sạch, không thanh thoát.

–    Nhờ giới thứ Bảy, tâm ta không mống lên những niệm danh lợi xa hoa, thân ta không bị dục lạc lôi cuốn, đối với người xung quanh dễ gần gũi thân cận vì không bị cái cao sang, phù phiếm bên ngoài ngăn cách.

–    Nhờ giới thứ Tám, tâm ta được định tĩnh sáng suốt, thân ta nhẹ nhàng ít bệnh tật, đối với người xung quanh như người nghèo đói, ngạ quỷ súc sanh ta không gây r a sự thèm khát vì sự lục lạo ăn uống về đêm.

Bao nhiêu sự lợi ích cho mình và cho ngừơi mà chúng ta đã thâu nhập được trong khoảng 24 giờ đồng hồ, thử hỏi có một pháp tu hành của người tại gia nào quý báu hơn thế nữa ?

Phật tử tại gia mặc dù suốt ngày, suốt tháng bận bịu về sinh kế làm ăn, mỗi tháng cũng nên sắp xếp việc nhà vào chùa thọ Bát Quan Trai Giới một vài lần, nếu hoàn cảnh thuận lợi, có thể thọ được nhiều lần càng tốt.

Nếu không đủ điều kiện đến chùa, thì phương tiện ờ nhà tu cũng được, nhưng lợi ích không bằng đến chùa.

D. TU TẬP :

Là Đoàn viên Gia Đình Phật tử chúng ta nên cố gắng thực hành y như lời Phật dạy, thu xếp thời gian dành thời gian để tham dự các khóa tu Bát Quan Trai tại trú xứ của Đơn vị, hãy tu theo hạnh giải thoát rồi khuyên nhiều người thực hành theo để cùng nhau tiến bước lên đường giải thoát, an vui.

Bài khác nên xem

GĐPT Quảng Đức-Sài Gòn Tổ Chức Khóa Tu Bát Quan Trai Lần II-2013

ducquang

Bài Sám hối và 7 danh hiệu Phật – Bồ tát

datthinh

GĐPT Thiện Hoa 2 Tổ Chức Trại Vượt Bậc 2011 – BHD GĐPT Quảng Đức

phuocthanh